Leonard Cohen. Życie sekretne – recenzja

Autor: Bartosz Pacuła
Zdjęcia: In Rock

 

7 listopada 2016 zmarł Leoard Cohen. Chociaż wiadomość ta obiegła całą Ziemię prędkością błyskawicy, nie potrafiłem oprzeć się wrażeniu, że Kanadyjczyk odszedł z tego świata jak żył (a przynajmniej jak mi się wtedy wydawało, że żył): cicho, bez zbędnego szumu, spokojnie. Złapałem się nawet na tym, że nie pamiętałem o nim, gdy w jakiś dyskusjach wymieniałem artystów, którzy opuścili nas w ostatnich miesiącach. Po prostu informacja ta nie mogła „uleżeć się” w mojej głowie, cały czas z niej wyskakując. Wydawało mi się, że charyzmatyczny głos Cohena i jego piękne teksty towarzyszyły ludziom od zawsze – dlaczego więc autor Suzanne miałby już nie żyć?

Z przyswojeniem tej informacji bardzo pomogła mi książka Leonard Cohen. Życie sekretne autorstwa Anthony’ego Reynoldsa. Pozycja ta, niemal pół dekady temu, ukazała się w Polsce po raz pierwszy, jednak – jak podaje jej wydawca, In Rock – „gdy świat obiegła wieść, że artysta nie nagra już żadnej płyty, reszta nakładu książki błyskawicznie się rozeszła”. Firma ta, odpowiedzialna za opublikowanie w naszym języku kilku znakomitych biografii, postanowiła więc wyjść naprzeciw oczekiwaniom rynkowym (o co w żadnej mierze nie można jej winić), dodając jednak coś ekstra. Książka została uzupełniona sporym tekstem Daniela Wyszogrodzkiego o ostatnich latach życia Cohena, uaktualnienia doczekała się także dyskografia, w końcu: poszerzona została kolekcja zdjęć. Z technicznych rzeczy In Rock zdecydował się na porzucenie twardej okładki na rzecz nowej, zmniejszono nieco także format publikacji oraz jego… cenę. Tak wydana wersja Życia sekretnego trafiła do mnie kilka tygodni temu. W końcu, po jej przeczytaniu i odłożeniu jej na kilka dni w celu uporządkowania sobie wszystkiego w głowie, jestem gotów podzielić się z Wami garścią moich przemyśleń.

Książkę, co od razu powiem, czyta się naprawdę bardzo przyjemnie. Struktura opowieści, z drobnymi wyjątkami, jest jasna i przejrzysta, a język autora (pomimo kilku niezręczności wynikających – jak mi się wydaje – z tłumaczenia) sprawia, że pochłanianie kolejnych stron nie jest żadnym wysiłkiem. Nie jest to co prawda ta klasa pisarstwa, którą wyróżnia się, dla przykładu, niezrównany David Ritz, ale i nie musi być: swoje zadanie spełnia bowiem bardzo dobrze. Kolejne wydarzenia z życia kanadyjskiego artysty przedstawione są z gracją; lekko i przyjemnie, ale zarazem z odpowiednim ciężarem, na jaki życie Cohena zasługuje.

Co istotne, Reynoldsowi udało się dotrzeć do naprawdę sporej liczby źródeł, czy to pisanych (tutaj w sukurs przyszły mu przede wszystkim artykuły z periodyków branżowych, takich jak „Rolling Stone”), czy mówionych. Autor w przemyślany sposób dzieli się kolejnymi informacjami, opisując życie prywatne i zawodowe bohatera swojej książki. Trzeba jednak dodać, iż czasami zdarza mu się nieco zagubić w swojej narracji; dzieje się tak wtedy, gdy musi zmierzyć się z niejasnymi momentami z biografii Kanadyjczyka. Dobrze widać to w Rozdziale 6, który poświęcony jest (nie)sławnej współpracy Cohena i równie utalentowanego co szalonego producenta Phila Spectora. Mnogość czarnych plam dotyczących tego okresu sprawiła, że Reynolds nie zawsze umie jasno i konkretnie opisać pewne zdarzenia.

Na plus Życia sekretnego bez wątpienia należy zaliczyć obiektywizm autora. Niełatwo jest uniknąć pułapki „zakochania się” w opisywanym przez siebie artyście czy zespole. Nawet wspomniany wyżej David Ritz, autor fenomenalnej biografii Arethy Franklin, nie potrafił powstrzymać się przed dawaniem mniej lub bardziej ukrytych wyrazów hołdu dla swojej idolki. Tymczasem Anthony Reynolds doskonale umie oddzielić swoje prywatne sympatie od pracy. Oczywiście czytając kolejne rozdziały książki można wyczuć, że jej autor ceni i Leonarda, i jego twórczość. Na szczęście nie wpływa to na opowiadaną przez niego historię, w której próżno będzie szukać jednoznacznie formułowanych sądów, według których Cohen jest najwybitniejszą postacią w historii muzyki XX wieku.

Jak już zdążyłem napisać, nowe wydanie biografii Cohena zostało wzbogacone przez wydawcę o kilka nowości. Przede wszystkim uwagę zwraca obszerny aneks Daniela Wyszogrodzkiego, traktujący o ostatnich latach życia Leonarda. Niestety zupełnie nie przypadł mi on do gustu. Nie potrafiłem zaprzyjaźnić się ani z pomysłem na przedstawienie wydarzeń, ani ze stylem pisania autora. Uczciwe doczytanie tego fragmentu do końca wymagało ode mnie sporo wysiłku, tego samego, który był nieobecny przy zaznajamianiu się z pisarstwem Reynoldsa. Jeszcze gorzej wypadła, przynajmniej w moim przekonaniu, wizualna prezentacja dyskografii Cohena. Wydawca postanowił zaprezentować okładki albumów Leonarda, lecz – niestety – nie wyszło mu to zbyt dobrze. Płyty są poukładane według niezrozumiałego dla mnie klucza, na dodatek całą kolekcję okładek wieńczy płyta, która nie powinna się tam znaleźć (mam tutaj na myśli krążek Boogie Street, w skład którego weszły covery numerów Leonarda autorstwa Renaty Przemyk).

Leonard Cohen. Życie sekretne to naprawdę solidna pozycja, z którą powinni zapoznać się nie tylko fani kanadyjskiego mistrza poezji śpiewanej, ale i osoby, które dopiero chciałyby rozpocząć przygodę z jego twórczością. Ja sam, zachęcony lekturą tej biografii, nabyłem boks z kilkoma studyjnymi płytami Cohena – i to chyba jest najlepszą rekomendacją dla tej książki. Nie jest ona pozbawiona błędów, trudno też nazwać ją w jakimkolwiek aspekcie wybitną, ale swoje zadanie spełnia znakomicie.

Pasek - wydanie

Życie sekretne zostało opublikowane staraniem wydawnictwa In Rock. Od starszej wersji różni się, jak już wspomniałem, dodatkowym rozdziałem, kilkoma zdjęciami oraz poszerzoną dyskografią. Całość prezentuje się naprawdę nieźle (na czele z świetnie wybranym zdjęciem na okładkę), chociaż nie uniknięto kilku niedopatrzeń. Przede wszystkim uwagę zwraca relatywnie spora liczba błędów interpunkcyjnych; czasami miałem również wrażenie, że tłumacz mógł przyłożyć się nieco lepiej do swojej roboty. Należy przy tym pamiętać, że wymieniam tutaj detale, które nie powinny odbierać przyjemności z obcowania z tą książką. Na plus należy także zapisać cenę: 39,90 zł za taką propozycję to naprawdę rozsądna kwota.

Pasek - informacje

Autor: Anthony Reynolds
Tytuł: Leonard Cohen. Życie sekretne
Wydawnictwo: In Rock
Data wydania: 02.2017
Liczba stron: 368
ISBN: 978-83-64373-49-7